Орчны шинжилгээний мэдээ > Гадаргын усны чанар
Баян Өлгий аймгийн гадаргын болон хаягдал усны чанарын 2024 оны 05 дугаар сарын тойм
![](/images/blank.gif)
![](/images/blank.gif)
Баян Өлгий аймгийн 2024 оны 05 дугаар сарын гадаргын
усны чанарын тойм
1. Гадаргын усны чанар
Баян Өлгий аймгийн Ховд голын дагуух усны чанарын хяналт шинжилгээнийцэгүүдэд хөтөлбөрийн дагуу Ховд-Өлгий дээд, Ховд-Өлгий доод,Ховд-Баяннуур,Булган-Булган,Буянт-Дэлүүн, Согоог-Хөх хөтөл, Сагсай-Буянт цэгүүдээс 2024 оны 05 дугаар сарын 07-20 ний өдрүүдэд дээж авч химийн найрлага, чанарын үзүүлэлтүүдийг тодорхойллоо.
4 цэгийн усны цахилгаан дамжуулах чанарын сарын өөрчлөлтийг 2023оны 1-12, 2024 оны 05 дугаар сарын байдлаар Зураг 1-т харууллаа.
Зураг1.Ховд голын дагуух цэгүүдийн усныцахилгаан дамжуулах чанар
2024 оны 05 дугаар сард Өлгий хотоос дээших Ховд-Өлгий дээд цэгт усны цахилгаан дамжуулах чанар /ЦДЧ/ 86.5 мкСи/см, Өлгий хотоос дооших Ховд-Өлгий доод 88.5 мкСи/см, Буянт-Дэлүүн 410,0 мкСи/см, Сагсай-Буянт цэгт 129.8 мкСи/см байна.
Хүснэгт1.Усны гол ионуудын агууламж
Харуул |
Хатуу лаг, мг-экв/л |
Ca, мг/л |
Mg, мг/л |
K+Na, мг/л |
SO4, мг/л |
Cl, мг/л |
HCO3, мг/л |
Эрдэсжилт, мг/л |
Ховд- Өлгий дээд |
0.72 |
9.6 |
2.9 |
6.0 |
2.8 |
0.7 |
53.7 |
75.7 |
Ховд- Өлгий доод |
0.76 |
10.4 |
2.9 |
2.5 |
3.1 |
1.1 |
47.0 |
67.0 |
Буянт-Дэлүүн |
0.86 |
12.0 |
3.2 |
35.5 |
5.8 |
5.0 |
123.3 |
184.8 |
Сагсай-Буянт |
0.84 |
11.2 |
3.4 |
8.8 |
2.5 |
4.6 |
61.6 |
92.1 |
MNS4586:98 |
|
|
|
|
100 |
300 |
|
|
Ховд голын дагуух дээд,доод, Баяннуур хяналт шинжилгээний цэгүүдэд ерөнхий хатуулагийг А.Е.Посоховын ангиллаар авч үзэхэд 0.72-0.86 мг-экв/л байгаа нь “зөөлөн ус”, ангилалд орж байна.
Хүснэгт 2.Усны биогенийн нэгдлүүдийн агууламж
Харуул |
Ph |
УХ, мг/л |
БХХ5, мг/л |
ПИЧ мг/л |
NH4, мг/л |
NOз, мг/л |
NO2, мг/л |
Р, мг/л |
Ховд- Өлгийдээд |
7.2 |
8.24 |
1,7 |
5.2 |
0.20 |
0.10 |
0.004 |
0.012 |
Ховд- Өлгийдоод |
7.4 |
8.16 |
1,8 |
5.8 |
0.22 |
0.11 |
0.005 |
0.012 |
Буянт-Дэлүүн |
7.7 |
|
|
4.7 |
0.27 |
0.18 |
0.004 |
0.010 |
Сагсай-Буянт |
7.6 |
|
|
4.4 |
0.21 |
0.23 |
0.008 |
0.010 |
MNS4586:98 |
|
4.00< |
3.0 |
|
0.50 |
9.00 |
0.020 |
0.100 |
Тайлбар:УХ-Ууссан хүчилтөрөгч;Бхх5-Биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгч
Ховд-Өлгий дээд, Ховд-Өлгий доод, Буянт-Дэлүүн, Сагсай-Буянт цэгүүдээс биогенийн нэгдлүүд Монгол улсын гадаргын усны стандарт MNS4586:98 дахь хүлцэх агууламж давсан тохиолдол гараагүй.
Зураг2.Усны биохимийн хэрэгцээт хүчилтөрөгчийн агууламж
Зураг3.Усны Аммоний агууламж/NH4/
2. Өлгий хотын хаягдал бохир yc цэвэрлэх байгууламжын усны хяналт шинжилгээ
2024 оны 05 дугаар 15-ний өдөр Баян Өлгий аймагийн хаягдал yc цэвэрлэх СУАТ цэвэрлэх байгууламж /ЦБ/-ийн хаягдал бохир yc орж байгаа болон цэвэршүүлээд гаргаж байгаа цэгүүдээс нийт 2 сорьц авч хийсэн шинжилгээний дүнг MNS4953:2015 “Хаягдал ус”-ны стандартад заагдсан хүрээлэн буй орчинд нийлүүлж болох хаягдал усан дахь бохирдуулах бодисын зөвшөөрөгдөх дээд хэмжээ /ЗДХ/- тэй харьцуулан Хүснэгт 3-т үзүүллээ.
Хүснэгт 3.Өлгий хотнхаягдалбохирycцэвэрлэхбайгууламжийн биогенийнагууламж
Хаягдалбохир yc цэвэрлзх байгууламж |
Copьu авсан цэг |
pH |
Ж/б, мг/л |
БХХ5, мгlл |
ПИЧ, мг/л |
NH4, мг/л |
NO2, мг/л |
NO3, мг/л |
Цэвэр шит,% |
СУАТ ЦБ |
Гарах |
8.2 |
12 |
120 |
12,0 |
42.9 |
0.15 |
0.35 |
28,6 %
|
Орох |
8.4 |
31 |
168 |
36.0 |
|
|
|
||
MNS 4943:2015 |
|
6-9 |
30.0 |
20.0 |
20.0 |
15.00 |
|
Шинжилгээний дүнгээс үзэхэд цэвэрлэх байгууламжуудаас гарч байгаа yc 28,6%-ийн цэвэршилттэй байсан.
СУАТ цэвэрлэх байгууламжийн цэвэршүүлэх чадвар, жинлэгдэх бодисын сарын өөрчлөлтийг 2023 оны 3-11, 2024 оны 5 дугаар сарын байдлаар зураг 4-5-p зурагт харууллаа.
Зураг 4. СУАТ цэвэрлэх байгууламжийн цэвэршүүлэх чадвар
Зураг 4. СУАТ цэвэрлэх байгууламжийн жинлэгдэх бодис
Дүгнэлт:
Ховд голын усанд 2024 оны 05 дугаар сард хийсэн хяналт-шинжилгээний дүнгээс үзэхэд Ховд голын усны эрдэсжилт 86.5-88.6 мг/л-т хэлбэлзэж, Буянт-Дэлүүн 410.0 мг/л, Сагсай-Буянт голын усанд 129.1 мг/л -т байна.
Ховд голын ууссан хучилтөрөгчийн горим Өлгий хотоос дээш болон дооших цэгүүдэд Монгол улсын гадаргын усны стандарт MNS4586:98 дахь хүлцэх агууламжаас даваагүй голууд бохирдолгүй, цэвэр байсан байна.
Баян-Өлгий аймгийн Өлгий сумын “Суат” ХХК-ны Цэвэрлэх байгууламжийн орох, гарах цэгийн хаягдал усны шинжилгээний дүнгээс үзэхэд Өлгий сумын Суат” ХХК–ны цэвэрлэх байгууламжийн бохир ус нь MNS4943:2015 стандарт дах зөвшөөрөгдөх дээд агууламжтай харьцуулахад нийт азотын агууламж 2,9 дахин давсан үзүүлэлттэй байна.
Хаягдал yc цэвэршүүлэх байгууламж болох СУАТ ХХК нь 28,6%-тайгаар цэвэршүүлсэн усыг хөрсөнд шингээж механик аргаар цэвэршүүлж байна.
БАЯН- ӨЛГИЙ АЙМГИЙН УС ЦАГ УУР, ОРЧНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ТӨВИЙН БАЙГАЛЬ ОРЧНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ЛАБОРАТОРИ